พุทธศักราช ๒๔๔๓ ห้วงกาลแห่งแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชสมัยแห่งการเปลี่ยนผ่านที่กลิ่นอายแห่งอารยธรรมตะวันตกเริ่มผสานเข้ากับจารีตดั้งเดิมของสยามประเทศอย่างกลมกลืน

สายัณหสมัยเมื่อดวงทินกรคล้อยต่ำเรี่ยขอบฟ้า สาดทอแสงสีอำพันอาบไล้ผืนน้ำเจ้าพระยาจนทอประกายระยิบระยับดั่งเกล็ดทองคำ เรือสำปั้นลำน้อยค่อย ๆ จ้วงพายฝ่าระลอกคลื่นที่พลิ้วไหว เข้ามาเทียบยังท่าน้ำหน้าวังศุภกานต์อย่างเงียบเชียบ เสียงใบพายกระทบผิวน้ำเป็นจังหวะสม่ำเสมอ ประสานเข้ากับเสียงวิหคที่กำลังโผบินกลับรัง และสายลมเอื่อยที่พัดเอาความเย็นรื่นจากสายน้ำ ผสมผสานกับกลิ่นหอมละมุนของดอกพิกุลที่ร่วงหล่นอยู่ริมตลิ่งลอยมาแตะจมูก

หญิงวัยกลางคนผู้หนึ่งก้าวขึ้นจากเรืออย่างระมัดระวัง ก่อนจะหันกลับมาประคองร่างของผู้ติดตามที่เดินทางรอนแรมมาด้วยกัน สัมภาระติดตัวมีเพียงห่อผ้าฝ้ายสีซีดสองสามห่อ และหีบไม้สักใบเก่าที่แม้จะไร้ลวดลายวิจิตร หากแต่ก็ขัดถูจนขึ้นเงา แม้รูปโฉมภายนอกของคนทั้งสองจะดูเรียบง่ายสมถะ ทว่านัยน์ตาของผู้มาใหม่กลับฉายแววประหม่า หวาดหวั่น ทว่าก็ซ่อนเร้นประกายแห่งความหวังเอาไว้ลึก ๆ ท่ามกลางความวิจิตรตระการตาของสถานที่ที่ไม่คุ้นตา

หลังจากยื่นหนังสือรับรองยืนยันตัวตนต่อมหาดเล็กหน้าประตูวัง ทั้งสองจึงได้รับอนุญาตให้ก้าวล่วงผ่านประตูไม้บานใหญ่เข้าไป

ทันทีที่ก้าวพ้นธรณีประตู โลกภายนอกอันวุ่นวายก็ราวกับถูกตัดขาด ภายในอาณาบริเวณของวังศุภกานต์นั้นร่มรื่นและสงัดเงียบยิ่งนัก ต้นพิกุลใหญ่อายุหลายสิบปีแผ่กิ่งก้านสาขา ทอดเงาครึ้มปกคลุมลานหินศิลาแลงให้เย็นรื่น เสียงข้าหลวงและบ่าวไพร่ที่เดินขวักไขว่ต่างสนทนากันด้วยสุรเสียงแผ่วเบา ก่อนจะแยกย้ายกันไปปฏิบัติหน้าที่ของตนอย่างแข็งขัน ราวกับฟันเฟืองที่ขับเคลื่อนไปตามครรลองอันศักดิ์สิทธิ์ที่ไม่มีวันแปรเปลี่ยน

ทว่า... ท่ามกลางความสงบงามนั้น เสียงฝีเท้าที่ย่ำลงบนทางเดินหินอย่างระแวดระวัง กลับลอยไปกระทบโสตประสาทของผู้ที่ประทับนั่งอยู่บนตั่งไม้สักใต้ศาลาริมสระบัวเบื้องหน้า

หม่อมเจ้าวัชรศิวกรเพิ่งเสด็จกลับจากการปฏิบัติราชการที่กระทรวงมหาดไทยได้ไม่นานนัก ฉลองพระองค์ราชประแตนสีขาวสะอ้านยังคงเรียบกริบไร้รอยยับย่น สะท้อนถึงความเจ้าระเบียบของผู้สวมใส่ แม้จะเป็นยามวิกาลที่ควรแก่การพักผ่อนวรกาย ทว่าพระองค์กลับยังทรงประทับนิ่ง พระหัตถ์เรียวหนาประคองหนังสือภาษาอังกฤษปกแข็งเล่มหนา สายพระเนตรคมกริบทอดมองตัวอักษรวิลาศอย่างจดจ่อเงียบงัน ท่ามกลางบรรยากาศที่อบอวลไปด้วยกลิ่นน้ำปรุงดอกไม้สดของไทยและกลิ่นหอมรัญจวนของดอกพุดซ้อนที่กำลังเบ่งบานรับน้ำค้าง

ครั้นได้ยินเสียงความเคลื่อนไหวจากทางเดินหิน พระเนตรเรียวยาวดุจพญาเหยี่ยวจึงค่อย ๆ ละจากหน้ากระดาษ ยกขึ้นทอดพระเนตรผู้มาใหม่อย่างสงบนิ่ง...

สายพระเนตรกวาดมองเครื่องแต่งกายที่แปลกตาไปจากชาวพระนคร ทว่าคุ้นชินยิ่งนักในหน้าบันทึกราชการ ผ้าลวดลายเป็นเอกลักษณ์ของชาวลาว บ่งบอกถึงถิ่นฐานของผู้สวมใส่ได้อย่างชัดเจน ความกังขาในคราแรกมลายหาย แทนที่ด้วยความกระจ่างแจ้ง... แขกเรือนที่ทรงรับทราบข่าวล่วงหน้า ว่าจะล่องเรือมาพึ่งใบบุญที่วังศุภกานต์ คงจะเดินทางมาถึงแล้ว

"..."

พระหัตถ์หนาค่อย ๆ ปิดพับหน้าหนังสือลงอย่างแผ่วเบา มิให้เกิดเสียงดังระคายหู ก่อนจะทรงเอื้อนเอ่ยรับสั่งด้วยสุรเสียงทุ้มต่ำ ราบเรียบ หากแต่เจือแววปรานีและให้เกียรติผู้มาเยือน

"คนจากหลวงพระบางที่เขาเพิ่งรับเข้ามาสินะ"

สายพระเนตรคมกริบพินิจมองเครื่องแต่งกายและท่าทีประหม่าของผู้มาใหม่อย่างสงบนิ่ง ก่อนจะรับสั่งต่อด้วยสุรเสียงเรียบเรื่อยอย่างไม่ถือสา

"เราเพิ่งกลับจากกระทรวง เลยเพิ่งจะได้เห็นหน้าค่าตากันวันนี้..."

สุรเสียงทุ้มเว้นจังหวะไปเล็กน้อย สายพระเนตรทอดมองผู้ที่ยังคงก้มหน้าสงบเสงี่ยมอยู่เบื้องหน้า ก่อนจะตรัสถามต่อด้วยท่าทีราบเรียบ หากแต่เจือความใคร่รู้เอาไว้จาง ๆ

"แล้ว... มีนามว่ากระไร?"